નવી દિલ્હી: રાજધાની દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે યોજાયેલા વિરોધ પ્રદર્શન સાથે જોડાયેલા એક કથિત AI મોર્ફિંગ મામલે દિલ્હી પોલીસે FIR નોંધતાં ચર્ચા તેજ બની છે. 25 વર્ષીય કન્ટેન્ટ ક્રિએટરે આરોપ લગાવ્યો છે કે તેની અંગત તસવીરનો તેની મંજૂરી વિના ઉપયોગ કરીને AI અને ફેસ-સ્વેપિંગ ટેક્નોલોજી દ્વારા મોર્ફ કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ફોટા સાથે જોડીને વાંધાજનક સ્વરૂપમાં પોસ્ટર અને બેનરોમાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઉપલબ્ધ અહેવાલ મુજબ મહિલાની ફરિયાદ બાદ નવી દિલ્હી જિલ્લાના સાયબર પોલીસ સ્ટેશનમાં અજાણ્યા વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ ભારતીય કાયદાની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ FIR નોંધવામાં આવી છે. ફરિયાદમાં Cockroach Janta Party (CJP) સાથે જોડાયેલા કેટલાક આયોજકો અને પ્રવક્તાઓ સામે પણ આરોપો કરવામાં આવ્યા છે, જોકે ઉપલબ્ધ અહેવાલ મુજબ FIRમાં તેમના નામ આરોપી તરીકે નોંધાયેલા નથી.
બુધ વિહાર ફેઝ-2 વિસ્તારમાં રહેતી 25 વર્ષીય કન્ટેન્ટ ક્રિએટરે પોલીસને આપેલી ફરિયાદમાં જણાવ્યું છે કે જંતર-મંતર ખાતે CJP સાથે જોડાયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન તેની અંગત તસવીરનો કથિત રીતે તેની પરવાનગી વિના ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
ફરિયાદ મુજબ, AI આધારિત ડિજિટલ મેનિપ્યુલેશન અને ફેસ-સ્વેપિંગ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને યુવતીના ચહેરાને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ફોટા સાથે જોડાયેલા એક કથિત વાંધાજનક અને ભ્રામક ફોટોમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો.
યુવતીનો આરોપ છે કે આ તસવીરને માત્ર ડિજિટલ રીતે તૈયાર કરવામાં આવી નહોતી, પરંતુ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોસ્ટર અને બેનરના સ્વરૂપમાં જાહેર સ્થળે પણ પ્રદર્શિત કરવામાં આવી હતી. ફરિયાદમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ દરમિયાન તેના વિશે અપમાનજનક અને અભદ્ર ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવી હતી.
ફરિયાદમાં વધુમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે કથિત મોર્ફ કરાયેલા પોસ્ટરો અને બેનરોના વીડિયો પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા અને બાદમાં સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવામાં આવ્યા હતા.
યુવતીના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ સમગ્ર ઘટનાને કારણે તેને ભય, તણાવ અને માનસિક આઘાતનો સામનો કરવો પડ્યો છે. તેણે પોલીસ સમક્ષ કથિત મોર્ફ કરાયેલા ફોટોગ્રાફ્સ અને વીડિયો સહિતના પુરાવા રજૂ કર્યા હોવાનું પણ અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
પોલીસ અધિકારીના જણાવ્યા પ્રમાણે, ફરિયાદી દ્વારા એવા ફોટોગ્રાફ્સ અને વીડિયો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે જેમાં તેના ચહેરાનો ઉપયોગ કરાયેલો હોવાનું તે જણાવે છે. પોલીસે મામલાની ટેક્નિકલ તપાસ શરૂ કરી છે અને ડિજિટલ પુરાવાના આધારે આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
હાલ તપાસનો મુખ્ય મુદ્દો એ રહેશે કે કથિત મોર્ફ કરેલી તસવીર કોણે બનાવી, કયા ડિજિટલ ટૂલ્સનો ઉપયોગ થયો, પોસ્ટર કોણે તૈયાર કર્યા અને સોશિયલ મીડિયા પર તેને કોણે અપલોડ અથવા ફેલાવ્યો.
મહિલાની ફરિયાદમાં CJP સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકોના નામનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. જોકે અહીં મહત્વની બાબત એ છે કે FIR અજાણ્યા વ્યક્તિઓ વિરુદ્ધ નોંધાઈ હોવાનું જણાવાયું છે અને ફરિયાદમાં ઉલ્લેખિત વ્યક્તિઓને FIRમાં આરોપી તરીકે નામિત કરવામાં આવ્યા નથી. તેથી તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી કોઈ વ્યક્તિની કાયદાકીય જવાબદારી અંગે નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નથી.
Cockroach Janta Party (CJP)ની શરૂઆત મે 2026માં અભિજીત દિપકે દ્વારા કરવામાં આવી હતી. વિવિધ અહેવાલોમાં તેને ડિજિટલ અને વ્યંગાત્મક રાજકીય આંદોલન તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. બાદમાં CJP સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓ દિલ્હી સહિતના વિસ્તારોમાં વિરોધ પ્રદર્શન સુધી પહોંચી હતી.
CJPની સત્તાવાર વેબસાઇટ પણ તેને હાલ ડિજિટલ વ્યંગ્ય અને સુધારણા આંદોલન તરીકે વર્ણવે છે, જોકે તેના સંગઠનાત્મક દરજ્જા અંગે અલગ-અલગ જાહેર વર્ણનો જોવા મળે છે.
આ કેસમાં પોલીસ માટે કેટલાક મુખ્ય સવાલો મહત્વના બનશે:
આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબ ડિજિટલ ફોરેન્સિક તપાસ, સોશિયલ મીડિયા ડેટા અને ઉપલબ્ધ વીડિયો-ફોટોગ્રાફ્સના આધારે મેળવવામાં આવશે.
AI અને face-swap ટેક્નોલોજીના વધતા ઉપયોગ સાથે કોઈ વ્યક્તિની તસવીરને તેની મંજૂરી વિના બદલીને ખોટા અથવા વાંધાજનક સંદર્ભમાં રજૂ કરવાનો પ્રશ્ન ગંભીર બન્યો છે. આવા કિસ્સામાં મૂળ તસવીર, મોર્ફ કરેલી તસવીર, પોસ્ટર અને તેને ફેલાવનારા ડિજિટલ એકાઉન્ટ્સ વચ્ચેની કડી તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
હાલ આ મામલે પોલીસ તપાસ ચાલુ છે. તેથી યુવતી દ્વારા કરવામાં આવેલા આરોપો અને તપાસમાં સાબિત થનારા તથ્યો વચ્ચેનો ભેદ જાળવવો મહત્વપૂર્ણ રહેશે. FIR નોંધાવવી એ તપાસની શરૂઆત છે; આરોપોની સત્યતા અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા બાદ જ આવશે.